•
|
•
|
|
|
Kredietcrisis, kansen voor duurzaam leiderschap
Momenteel bevindt de wereld zich midden in een zich maar steeds verder verdiepende financiële en economische crisis. Beurskoersen kelderen met het uur verder weg. De spreekwoordelijke zekerheid van banken en financiële instellingen lijkt niet veel meer waard. Kredieten zijn moeilijk te krijgen, investeringen blijven daardoor uit. Het is dan ook niet zozeer een geldcrisis; deze kredietcrisis is vooral een systeemcrisis waarbij duidelijk is geworden dat de tot nu gebruikelijke manier van geldhandel niet meer toereikend is om de problemen op te lossen. Het blijkt dat er onverantwoord grote risico’s zijn genomen met het aan banken ter beschikking gestelde geld. Financiële producten en constructies die uiteindelijk dusdanig ondoorzichtig blijken te zijn dat vrijwel niemand meer weet hoe het echt zit en die het vertrouwen ondermijnen. Na de internetbubbel klapt nu de financiële bubbel van het ongereguleerde kapitalisme uit elkaar.
De menselijke drijfveer die achter het huidige financieel-economische systeem schuilgaat is al zo oud als de mensheid zelf: hebzucht. De hebzucht van de durfkapitalisten die met perverse beloningen zichzelf verrijken over de rug van vaak nog gezonde bedrijven en goedgelovige burgers. Maar ook de hebzucht van de consumenten die in een niet aflatende neiging tot directe behoeftebevrediging veel dure zaken op krediet hebben gekocht. Het najagen van kortetermijnwinsten en voordelen zonder oog voor de toekomst en toekomstige generaties. Morgen is later; wie dan leeft wie dan zorgt. Na ons de zondvloed.
Een uiteindelijk onverantwoord gebleken instelling die niet alleen tot de huidige financiële systeemcrisis leidt maar die voor een heel belangrijk deel ook de grondslag is voor het huidige milieu- en duurzaamheidsvraagstuk, armoedevraagstuk en feitelijk de nog niet benoemde onderstroom is onder al die samenhangende crises. De hebzucht naar steeds meer en snellere materiële behoeftebevrediging legt een enorme druk op grondstoffenvoorraden, de energievraag en daarmee dus op ons totale ecosysteem. De hebzucht die ook een wig drijft tussen mensen en uiteindelijk zelfs landen en staten. De haves en de havenots. De bron voor de kloof tussen arm en rijk. Want deze crisis komt niet alleen. We bevinden ons momenteel midden in een energiecrisis, een klimaatcrisis en een voedselcrisis. En het zal niet heel lang meer duren voordat we in een grondstoffencrisis terecht komen. Als we er al niet midden in zitten.
Maar eindelijk heeft de ontmaskering plaatsgevonden van een van de grootste basisproblemen van de mensheid. De hebzucht.
Zijn we in staat om de huidige problemen te overwinnen? Is de financiële crisis nu een probleem voor de ontwikkeling van duurzaam beleid? Velen zullen zeggen dat we nu even geen geld en tijd hebben voor milieu, duurzaamheid en dat soort zaken. Eerst de financiën op orde.
Toch is precies het tegendeel waar. De huidige problemen zijn niet meer oplosbaar binnen het huidige kapitalistische en neoliberale denkkader. Dit is ontoereikend gebleken en er zal geen structurele oplossing komen als we niet durven na te denken over een nieuw economisch en maatschappelijk paradigma. De oplossing van deze financiële crisis is een nieuw financieel, economisch en maatschappelijk stelsel op basis van een hernieuwde moraal en ethiek. En juist die hernieuwde moraal en ethiek is ook de grondslag voor het nieuwe menselijk gedrag dat noodzakelijk is om onze toekomst op een duurzame wijze in te kunnen vullen. Principes als de menselijke maat, eenheidsbesef (Gaia), respect, gelijkwaardigheid, integriteit, authenticiteit, empathie en inlevingsvermogen, een langetermijnvisie zullen belangrijke pijlers zijn voor deze toekomst. Een verschuiving van fundamentele maar vooral praktische normen en waarden waarbij niet alleen de belangen van de aandeelhouders in de bestuurlijke afwegingen worden meegenomen maar ook de belangen van medewerkers, omgeving, milieu en anderen. Van shareholders naar stakeholders.
Hierdoor zullen ontwikkelingen die op de lange termijn een groot voordeel bieden voor investeerders interessanter worden. Investeren in duurzaamheid zal dan lonen. Deze keer zal de overheid het voortouw moeten nemen. De zelfregulering van de markt heeft tot nu toe weinig effect gehad. Maar ook bedrijven, NGO’s en gewone burgers als u en ik zullen ons nog meer bewust moeten worden van deze principes en hoe deze toe te passen in ons dagelijk handelen.
Dit artikel is dan ook een oproep aan alle leiders in deze wereld, zowel politieke leiders, bestuurders en leiders van bedrijven, financiële instellingen, maar ook aan een ieder die zich zelf de leider van zijn eigen leven acht, om deze principes in de nieuwe systemen die gebouwd moeten worden en in het persoonlijke leven een centrale plaats te geven. Alleen dan zullen we in staat zijn deze crisis in de kern te bezweren en tevens een fundament leggen voor de oplossing van een groot aantal crises waarvoor de mensheid momenteel staat. Dan zal deze crisis de grootste kans zijn die we ooit hebben gehad om onze samenleving daadwerkelijk fundamenteel duurzaam te maken.
Dan is deze kredietcrisis dé kans op duurzaam leiderschap. |
|
modified: 15-03-2009 |
